تبلیغات
تکنولوژیست ها - زخم هایی که التیام نمی یابند

مرتبه
تاریخ : جمعه 11 اسفند 1391
تاثیر مخرب استرس بر سیستم عصبی، مغز، قلب و… امروز بر کسی پوشیده نیست اما تاکنون شاید کمتر به مساله آثار منفی استرس و فشارهای زندگی بر سلامت دهان خود اندیشیده باشید. اما پژوهش ها تاثیر منفی استرس و نگرانی های زندگی را بر ایجاد و تشدید بیماری های دهان اثبات کرده تا جایی که یکی از مباحث مطرح شده در سومین همایش بیماری های دهان که چهاردهم و پانزدهم شهریورماه امسال برگزار شد رابطه استرس و شیوع ضایعات دهان در افراد بود. هرچند در این همایش مباحث دیگری همچون آفت، شیوع سرطان های دهان، بیماری های عفونی و برخی مباحث بسیار تخصصی نیز مطرح شد اما سعی کردیم با انتخاب سرفصل هایی که کمتر جنبه تخصصی دارند اهمیت رشته بیماری های دهان را در حد بضاعت خود بازگوییم.
   
مصرف دخانیات مهمترین علت ابتلا به سرطان های دهان و یکی از ۱۰ علت شایع مرگ ومیر دنیا به شمار می رود. هرچند آمار موجود در مناطق جغرافیایی و کشورهای مختلف متفاوت است، اما از مجموع سرطان های بدن چهار درصد مردان و دو درصد زنان به سرطان های دهان دچار می شوند.
در سال های اخیر به علت افزایش آمار زنان سیگاری، این رقم به کمترین اختلاف ممکن با درصد مردان مبتلا رسیده است. در برخی از کشورهای آسیایی همچون هند ۵۰ درصد از کل مبتلایان به سرطان را بدخیمی های دهان تشکیل می دهند، اما میزان مبتلایان در کشور ما به علت نبود بررسی دقیق، آمار مشخصی ندارد.
۹۵ درصد از کل مبتلایان به سرطان های دهانی در سنین بالای ۴۰ سال بوده و به طور کلی متوسط سن افراد مبتلا ۶۵ سال است. دکتر «آرش منصوریان» متخصص بیماری های دهان و رئیس سومین همایش انجمن علمی بیماری های دهان ایران در مورد علت ابتلای افراد به سرطان های دهان می گوید؛ «ضعف در سیستم ایمنی بدن در نتیجه بالا رفتن سن و عوامل تاثیرگذار دیگر، شانس ابتلا به سرطان های دهانی را افزایش می دهد. همچنین مصرف انواع و اقسام دخانیات به شکل های کشیدنی و جویدنی، به علت تماس مستقیم با مخاط دهان، عمده علت ایجاد سرطان های دهان و سپس سرطان های مستقیم تنفسی و ریه را تشکیل می دهند.»
عضو هیات علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران، سایر علل را چنین برمی شمارد؛ «کمبود و نقص برخی مواد معدنی همچون فقر آهن نیز دهان را مستعد ابتلا به انواع سرطان های دهان می کند. تضعیف سیستم دفاعی بدن در دوران پیری یا ابتلا به بیماری هایی مثل ایدز نیز از دیگر علل ابتلا به بیماری های دهان به شمار می رود. افرادی که پیوند عضو می شوند و ناگزیرند برای پس نزدن عضو پیوندی مدت زمان طولانی از داروهای تضعیف سیستم دفاعی بدن استفاده کنند نیز بیش از سایرین شانس ابتلا به این بیماری را دارا هستند. قرار گرفتن مستقیم در معرض اشعه ماوراء بنفش خورشید از دیگر علل ابتلا به این نوع سرطان است.»
● نشانگان بیماری های دهان
از نشانه های بیماری های دهان وجود زخم هایی است که اصولاً پس از گذشت دو هفته التیام نیافته و در مواردی نیز کناره های این زخم ها حالت سفت داشته و معمولاً بدون درد هستند. رئیس سومین همایش انجمن علمی بیماری های دهان ایران در ادامه می گوید؛ «وجود لکه های قرمز و سفید رنگ که اغلب دانه دانه یا شبکه یی بوده و با خراشیدن قابل برداشتن نیستند نیز می تواند از نشانه های سرطان دهان باشد.»
آیا وجود هر لکه یی در دهان را می توان ناشی از سرطان دهان دانست؟ دکتر «منصوریان» در پاسخ به این پرسش می گوید؛ «هر لکه یی در دهان نمی تواند نشان از سرطان باشد و تشخیص این امر نیاز به آزمایش های دقیق تشخیصی در این رابطه دارد.» چنانچه این ضایعات در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود، به سادگی قابل کنترل و درمان است، ضمن آنکه عوارض کمتری در بدن فرد ایجاد کرده و از هزینه های بیمار نیز می کاهد. لازم به ذکر است شکل ضایعه در حالت پیشرفته به صورت زخم هایی با لایه خاکستری و حواشی کاملاً سفت است که باعث اختلال در برخی فعالیت های دهان همچون بلع و مشکل صدا می شود. پزشکان متخصص بیماری های دهان به افراد توصیه می کنند به محض مواجه شدن با هرگونه تغییر بافتی و نمای ظاهری سطح بافت ها که قابل لمس نیز باشد، با ذهنیت سرطان هراس نداشته باشند و همواره با رعایت اصول و موازین بهداشتی دهان و دندان حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنند.
● عفونت های قارچی در استفاده کنندگان از دندان مصنوعی
عفونت های قارچی در استفاده کنندگان از دندان های مصنوعی، شایع ترین عفونت های دهانی به شمار می رود، به گونه یی که به گفته رئیس انجمن بیماری های دهان ایران، در زیر پروتزهای دندانی بیش از ۴۰ درصد این افراد قارچ رشد می کند. دکتر «مهناز صاحب جمعی» متخصص بیماری های دهان، با اعلام این مطلب می افزاید؛ «لق بودن پروتز (دندان مصنوعی، بهداشت نامناسب و قرار دادن طولانی مدت دندان مصنوعی در دهان به ویژه خارج نکردن آن به هنگام شب از دهان) سبب ایجاد عفونت های قارچی، التهاب و قرمزی در دهان می شود.» وی با اشاره به اینکه زیر این پروتز ها معمولاً محل تجمع عفونت های قارچی است که اغلب بیماران از وجود آن بی خبر هستند، می گوید؛ «انتشار عفونت های دهانی به سایر نقاط بدن سبب مشکلاتی برای این قبیل بیماران می شود که سلامت استفاده کنندگان از دندان های مصنوعی را به مخاطره می اندازد.»
به گفته دکتر «صاحب جمعی»، ضروری است استفاده کنندگان از پروتز های دندانی حداقل سالی یک بار مورد معاینه دندانپزشک قرار گرفته و هر چند سال یک بار، نسبت به تعویض دندان مصنوعی خود اقدام کنند.
وی یادآور می شود؛ «افرادی که دچار بیماری های سیستمیک هستند مانند مبتلایان به فشار خون، نارسایی کلیه، پرکاری یا کم کاری تیروئید، بیماران سرطانی که تحت شیمی درمانی قرار دارند یا مبتلایان به نقص سیستم ایمنی بدن مانند مبتلایان به ایدز، هپاتیت یا بیماران دچار بیماری خود ایمنی، جزء بیماران ویژه تلقی می شوند که نیازمند معالجات خاص دندانپزشکی هستند و معالجه آنان در حیطه فعالیت متخصصان بیماری های دهان به شمار می رود.»
عضو هیات علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران اضافه می کند؛ «بیماران مبتلا به بیماری های خونی، بیش از سایرین مستعد خطر ها و عوارض ناشی از معالجات دندانپزشکی هستند. برای مثال نیازمند آزمایش های مخصوصی هستند یا اینکه ضمن کار دندانپزشکی ضروری است اعمال یا شرایط ویژه یی برای آنان در نظر گرفته شود که این اقدامات بخشی از فعالیت های متخصصان دهان را تشکیل می دهد.»
● استرس و نگرانی های زندگی و شیوع ضایعات دهانی
به گفته دکتر «منصوریان»، آفت های دهانی یک بیماری دردناک و عودکننده مخاط دهان بوده که به صورت زخم های کوچک یا بزرگ، گرد و کم عمق پدید می آید.
وی با اشاره به اینکه آفت های دهانی معمولاً بعد از ۱۰ تا ۱۴ روز به طور خود به خود بهبود می یابند، یادآور می شود؛ «نوع کوچک این آفت ها شیوع بسیار بالایی در جامعه دارد که با توجه به افزایش استرس ها درصد ابتلا به آن افزایش یافته و از آنجا که این ضایعات دردناک هستند، اختلال اساسی در زندگی فرد ایجاد می کنند.»
این پزشک متخصص بیماری های دهان استرس روحی، ضربه و گازگرفتگی را در کنار عواملی همچون تغییرات هورمونی در زنان شامل قاعدگی، حاملگی و یائسگی؛ کمبود آهن و اسید فولیک؛ ابتلا به آلرژی مانند آسم، بیماری تب یونجه و حساسیت به غذا و دارو و عواملی همچون استعداد ابتلا به بیماری ضایعات دهانی به شکل خانوادگی را در ایجاد آفت های دهان مهم و موثر می داند.
«پلان» از جمله دیگر بیماری های دهان است که استرس در ایجاد آن می تواند نقش موثری داشته باشد. استرس فشاری است که در اثر تغییرات ایجاد شده در محیط به بدن تحمیل می شود، هر چند بعضی از استرس ها مفید هستند، اما وقتی استرس از کنترل فرد خارج شود، بدن به صورت های مختلفی از آثار سوء ناشی از آنها رنج می برد.
استرس تحمیل شده، انرژی بدنی و ذهنی را تحت تاثیر قرار می دهد و به دنبال استرس، کاهش انرژی ذهنی و بدنی، خستگی، بی خوابی، تحریک پذیری و احساس افسردگی، افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، افت قند خون، آسیب پذیری سیستم ایمنی و تغییر در وضعیت اشتها در فرد ایجاد می شود. مجموع موارد ذکر شده آثار نامطلوبی بر فعالیت فرد سالم گذاشته و سبب تضعیف بدن وی می شود. دکتر «منصوریان» ادامه می دهد؛ «هرچند هنوز درمان قطعی برای آفت وجود ندارد، ولی روش هایی هست که در کاهش مدت زمان حضور زخم و نیز کاهش درد و ناراحتی بیمار موثر است.» محصولات بی حس کننده موضعی مانند «لیدوکائین» و «بنزوکائین»، داروهایی مانند «پراکسید هیدروژن» و «کاربامید پراکسید» که سطح زخم های آفتی را شست وشو می دهند، ترکیب «شیر منیزی» و «دیفن هیدرامین» با نسبت مساوی ۴ تا ۶ بار در روز و مصرف برخی عصاره های گیاهی، باعث تخفیف علائم بیماران آفتی می شود. همچنین مصرف روزانه ماست که محتوی «لاکتوباسیلوس اسیدو فیلوس» است، در کنار کاهش عوامل آسیب زننده (تروماتیک) دهان مانند ترمیم دندان های شکسته و پرکردگی های تیز، برطرف کردن جرم زیاد دندانی، رعایت بهداشت دهان به صورت دقیق و منظم، رژیم غذایی مانند خودداری از مصرف غذاهای آلرژیک که ایجاد آفت را تشدید می کند، از دیگر راهکارهای کاهش آفت های دهانی به شمار می رود. در صورت کمبود تغذیه یی، بایستی مکمل مولتی ویتامین مصرف شده و از مصرف غذاها و مایعات محرک مانند آبلیمو یا رب گوجه فرنگی و… پرهیز شود.
● نشانگان ایدز در دهان
ویروس HIV به سیستم ایمنی بدن حمله می کند. سلول های ایمنی، گروهی از سلول ها هستند که بدن را در برابر انواع عفونت ها محافظت کرده، بدون آنها توانایی بدن برای مبارزه با انواع عفونت ها تضعیف می شود. وقتی ویروس HIV وارد بدن فردی می شود، به تدریج قدرت دفاعی بدن وی تضعیف شده، وی در برابر انواع بیماری ها و عفونت ها آسیب پذیر می شود.
آلودگی به ویروس HIV پس از چند ماه از اولین تماس ممکن است در خون آشکار شود و افراد از آلودگی خود آگاه نباشند. اما این دوره نهفته بیماری در برخی از افراد می تواند دارای علائم دهانی خاصی باشد که توجه به آنها در تشخیص به موقع این بیماری می تواند کمک کننده باشد.
دکتر «منصوریان» در این مورد بیشتر توضیح می دهد؛ علائم خاص مبتلایان به ایدز با تظاهراتی از قبیل عفونت قارچی، ضایعات شیری رنگ یا سفید روی زبان، سطح داخلی گونه ها و گاهی سقف دهان، لثه ها و لوزه ها مشهود است که به «کاندیدا» معروف است. در چنین حالتی اصطلاحاً می گویند فرد دچار عفونت قارچی یا کاندیدای مقاوم به درمان در دهان شده است. مشاهده خطوط سفید در کناره زبان که در اصطلاح پزشکی «لکوپلاکیای مویی» نام دارد یا آفت های متعدد در نواحی مختلف دهان که مرتب عود می کند و به راحتی درمان نمی شوند؛ همچنین وجود تبخال های مزمن و طولانی مدت در داخل دهان و روی لب، می بایست دندانپزشک و خود فرد را متوجه علائم ایدز کرده و شخص برای اطمینان از سلامت یا بیماری به منظور انجام آزمایش های خونی به آزمایشگاه مراجعه کند.
● دندانپزشکان هم از خطر مصون نیستند
به عقیده یک دندانپزشک، دندانپزشکان هم در معرض آلودگی قرار دارند و باید حتماً نکاتی را رعایت کنند. از جمله اینکه همه بیماران ورودی به مطب خود را مبتلا به ایدز فرض کنند و نکات ایمنی را حتماً رعایت کنند. برای مثال دندانپزشک نبایستی با پوست صدمه دیده برای بیمار کار مستقیم دندانپزشکی انجام دهد و چنانچه مجبور به انجام کار شد، محل زخم را با یک پوشش مناسب بپوشاند و دست ها را بلافاصله پس از تماس با خون یا مایعات دهان، شست وشو دهد. در صورت آنکه دستکش حین کار سوراخ شد، بلافاصله بایستی آن را از دست ها خارج کرده، دست ها را با دقت شست وشو داده، نسبت به تعویض دستکش اقدام کند. پس از زخمی شدن دست توسط سوزن حین کار اجازه دهد خونریزی ناشی از نوک سوزن تداوم یافته، سپس محل را با آب و صابون بشوید و در نهایت اقدام های لازم را انجام دهد.
● امکان رفع خشکی دهان با سلول های بنیادی
یکی از یافته های جدید علوم پزشکی شناسایی و جداکردن نوع جدیدی از سلول ها در داخل بدن پستانداران به نام سلول های بنیادی است. این سلول ها به دلیل داشتن پتانسیل های بالا در زمینه تقسیم شدن و تمایز به سلول های تخصصی بدن و نیز توانایی آنها در ترمیم بافتی بسیار مورد توجه دانشمندان قرار گرفته اند. از طرف دیگر در محیط اطراف دهان غددی به نام غدد بزاقی وجود دارد که وظیفه آن ترشح بزاق است. این غدد در مواقعی به دلیل ابتلای فرد به بیماری های مختلف عملکرد خود را از دست می دهند و وی را مبتلا به خشکی دهان می کنند. عوارض ناخوشایند این بیماری از جمله تکلم ناصحیح، بلع نامناسب و سایر موارد شخص را با دشواری روبه رو می سازد. با مطالعه روی سلول های بنیادی امید تازه یی برای درمان بیماران خشکی دهان به وجود آمده که با کمک این سلول ها بتوان سلول های غدد بزاقی را ساخت. مشکل ترشحی بودن این سلول ها توسط محققان دانشگاه «جان هاپکینز» با کشف پروتئینی که به ترشحی کردن سلول های بنیادی مذکور کمک می کند تا حدی رفع شده است. در حال حاضر مقدمات تحقیقاتی در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در حال پایه ریزی است که امید می رود بتوان به کمک آن مشکلات بیماران مبتلا به خشکی دهان را رفع کرد.


ارسال توسط fatemeh golami
آرشیو مطالب
امکانات جانبی
blogskin

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ